Historia budynku do 1948

Brodnickie Bractwo Kurkowe (inaczej zwane Bractwem Strzeleckim) zakupiło 13 lipca 1859 roku na swoją siedzibę posesję na ulicy Przykop 43 (księga wieczysta nr hip. 236) za kwotę 440 talarów, stanowiącą własność spadkobierców po zegarmistrzu Janie Fryderyku Eltermannie. Na tej nieruchomości bractwo wybudowało obiekt oddany do użytku 20 czerwca 1860 roku. W skład zabudowy wchodził budynek oraz strzelnica, na której w dniu otwarcia odbyło się strzelanie o tytuł króla kurkowego. Całość posiadłości została otoczona murem z kamieni polnych. Odtąd wszystkie zawody, pokazy, ćwiczenia i inne uroczystości Bractwa Kurkowego odbywały się na terenie posesji przy ulicy Przykop 43. W roku1871 zasadzono w parku rosnący do dzisiaj "Dąb pokoju" ( Dąb szypułkowy Quercus robur), który miał upamiętnić zwycięską dla Prus wojnę z Francją.

W drugim dniu Zielonych Świąt-12 czerwca 1905 roku wybuchł z nieustalonych przyczyn pożar, który strawił cały budynek. Dzięki staraniom członków i sympatyków bractwa obiekt został szybko odbudowany, a jego uroczyste otwarcie miało miejsce 6 lutego 1907 roku. Duży budynek jednopiętrowy z obszernym poddaszem i wieżyczką posiadał salę restauracyjną, reprezentacyjną salę wielką oraz szereg mniejszych pomieszczeń.

W okresie międzywojennym brodniczanie nazywali całość nieruchomości na ulicy Przykop 43 krótko Strzelnicą. W należącym do Strzelnicy ogrodzie znajdował a się ( co wynika z nazwy) strzelnica oraz muszla koncertowa, krąg betonowy do tańca , wiaty oraz kręgielnia. W tej ostatniej członkowie Klubu Kręglarzy "8 Złych" urządzali zawody i ćwiczenia. Po zainstalowaniu w dużej Sali ekranu kino "Reform" wyświetlało w niej filmy.

Od września 1939 roku Bractwo Kurkowe nie działo. Podczas II wojny światowej odbywały się w strzelnicy różne zjazdy i akademie. Ich organizatorami była między innymi hitlerowska partia NSDAP. Po zajęciu Brodnicy w styczniu 1945 roku przez wojska sowieckie urządzony został w strzelnicy szpital polowy dla rannych czerwonoarmistów. Później po powrocie do warunków pokojowych, obiekt w całości został przekazany na cele kulturalne i wyremontowany kosztem 2 milionów złotych (ofiarność społeczeństwa). 23 maja 1948 roku nastąpiło uroczyste otwarcie instytucji, która otrzymała nazwę "Dom Kultury i Sztuki ul. Przykop 43"

Ze względu na znikomą ilość zachowanych dokumentów historię instytucji, która obecnie nosi nazwę Brodnicki Dom Kultury możemy opracować jedynie w przybliżeniu. Ponieważ pamięć ludzka jest zawodna i niektóre relacje o działalności BDK są ze sobą sprzeczne, podajemy jedynie to co bezsporne.

Nazwy:
1948-1952 Dom Kultury i Sztuki
1952-1975 Powiatowy Dom Kultury
od 1975 Brodnicki Dom Kultury

W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku przez jakiś czas w gmachu część pomieszczeń zajmował Międzyzakładowy Dom Kultury przeniesiony z Domu Katolickiego Przykop 53. W tym czasie BDK mieścił się na czas remontu w Pałacu Anny Wazówny.

Przez 60 lat swojej działalności Powiatowy, a później Brodnicki Dom Kultury był głównym organizatorem bardzo wielu imprez o randze ponadregionalnej, wojewódzkiej, ogólnokrajowej czy nawet międzynarodowej. Niżej przedstawiamy najważniejsze wydarzenia z życia placówki wraz z imprezami.

23.05.1948 Jubileusz 650-lecia miasta-otwarcie Domu Kulturu i Sztuki ul. Przykop 43
13.10.1949 Przejęcie Domu Kultury i Sztuki przez gminę miejską.
15.05.1952 Z inicjatywy Alojzego Kąkola, ówczesnego kierownika powstaje Powiatowy Dom Kultury
1958(59?) Otwarcie Kina "Muza"
09.1966 Obchody 500 rocznicy II Pokoju Toruńskiego. Liczne wystawy i odczyty. Powstanie zespołu pieśni i tańca "Drwęca" pod kierunkiem Teresy Łapkiewicz.
09.1969 Powiatowy Dom Kultury zostaje przniesiony do odbudowanego Pałacu Anny Wazówny Połowa lat 70 Dom Kultury spłonął
1972 Rozpoczecie remontu budynku na ul. Przykop 43. W efekcie remont bedzie trwał aż do roku 1987.

1982 I Camping Muzyczny (BDK głownym organizatorem) 1983 BDK przejmuje opiekę nad zespołem "Nocna Zmiana Bluesa"- znana w całej Polsce grupa ma brodnickie korzenie.

1.12.1984 Brodnicki Dom Kultury filią Wojewódzkiego Domu Kultury w Toruniu
05.1986 Uroczyste obchody Dni Drwęcy w Brodnicy
1.10.1987 Powrót Brodnickiego Domu Kultury na ulicę Przykop 43
20. 12.1987 Przejęcie BDK przez Gminę Miasta Brodnica
18.01.1990 Wznowienie dwutygodnika "Ziemia Michałowska ". Inicjatorami wznowienia czasopisma byli Kazimierz i Piotr Grążawscy, Andrzej Mrozowski, Adam Raczyński i Edward Semeniuk. Od 1991 roku do dzisiaj redaktorem naczelnym czasopisma jest Tomasz Ziemba.
09.1993 I Jesienne Impresje Orkiestr Dętych-impreza o znaczeniu ponadregionalnym trwająca do dziś ( w tym roku jubileuszowe XV)
09.1996 W związku ze zbliżającymi się obchodami 700 -lecia Brodnicy początek rozbudowy BDK
01.1997 Pierwszy Przegląd Widowisk Bożonarodzeniowych i Zapustnych
05.1997 I Wybory Miss Ziemi Michałowskiej. Odtąd corocznie wybieramy najpiękniejszą dziewczynę naszego regionu.
29 -31.05.1998 Uroczyste obchody 700-lecia Brodnicy -otwarcie nowej sali widowiskowej wraz ze sceną i zapleczem
01.09.2003 Funkcję Dyrektora BDK objęła Pani Ewa Dembek
6.-8.06.2008 Uroczyste obchody Jubileuszu 710-lecia naszego miasta.

W uzupełnieniu tej kroniki dziejów jeszcze ciekawostka, która brzmiałaby jak anegdota, gdyby nie fakt, że jest prawdziwa. Wiaty, kręgielnia i muszla koncertowa nigdy nieremontowane rozpadły się ze starości w latach sześćdziesiątych. W drugiej połowie lat pięćdziesiątych ówczesny kierownik Powiatowego Domu Kultury Alojzy Kąkol, wniósł podanie do odpowiednich władz o przydział środków na odbudowę kręgielni. W staraniach tych popierał go Kierownik Wydziału Kultury Powiatowej Rady Narodowej Józef Duda, zapalony fotografik, którego zdjęcia bardzo często w tamtych latach zdobiły wnętrza placówki. Odpowiedź jaka nadeszła do właściwych władz brzmiała w zasadzie tak: Bardzo ładnie, że osoby odpowiedzialne za brodnicką kulturę dbają o majątek Powiatowego Domu Kultury. Ale niestety w socjalistycznym modelu kultury nie ma miejsca na takie burżuazyjne rozrywki jak kręgle.

No cóż, trzeba było obiekt rozebrać, ponieważ groził zawaleniem i stwarzał niebezpieczenstwo.

Obecnie bogata i różnorodną działalność BDK można podzielić jakby na trzy części, a mianowicie: przedsięwzięcia kulturalne, impresariat oraz sekcje dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Ambicją BDK jest, aby w naszej ofercie każdy mieszkaniec naszego miasta znalazł coś dla siebie.

Przedstwię w przekroju naszą działalność w roku kulturalnym 2007 -2008. Ważnych przedsięwzięć których w tym czasie BDK był organizatorem lub współorganizatorem jest wiele. Są to m.in: Jesienne Bachanalia Muzyczne, Tydzień Kultury Chrześcijańskiej, "Katarzynki" Seniorów, Walentynki, Turniej Chórów o Wstęgę Drwęcy, Ogólnopolski Camping Teatralny-BUT, Festiwal Kolęd i Pastorałek oraz Przegląd Widowisk Bożonarodzeniowych, Miedzynarodowe Dziecięce Spotkania Cyrkowe, Mini Playback Show, Turniej Tańca Nowoczesnego, Ogólnpolski Festiwal Piosenki "Wygraj Sukces", Wybory "Miss Ziemi Michałowskiej" oraz liczne konkursy dla dzieci i młodzieży.

Ważną formą upowszechniania kultury są przedstawienia teatralne , głównie dla dzieci i młodzieży. Ze spektaklami najczęściej przyjeżdżają do nas : Narodowy Teatr Edukacji, Baj Pomorski z Torunia, Centrum Kultury Teatr z Grudziądza. Na naszej scenie wystawili również swoje przedstawienia: Teatr Wiczy z Torunia, który swoją działalność rozpoczynoł w Brodnickim Domu Kultury, oraz uczniowie brodnickich szkół.

Dużym zainteresowaniem mieszkańców cieszą się organizowane w BDK i w Hali Ośrodka Sportu i Rekreacji koncerty takie jak: Mazowsze, " W krainie Opery, Operetki i Musicalu z Kazimierzem Kowalskim", "Europa Moich Marzeń" z gwiazdą Grażyną Brodzińską, koncert Jacka Stachursky'ego- podczas Dni Brodnicy, koncert zespołu "Feel", czy niedawno Maryli Rodowicz jak również liczne prezentacje znanych zespołów, kabaretów.

Wydarzeniem roku były obchody 710 urodziny Brodnicy, uroczystości obchodzone 6-8 czerwca 2008 r. W sali widowiskowej miał miejsce Koncert Galowy z okazji Jubileuszu, a integralną częścią programu urodzin była prezentacja osiągnięć szkół, sekcji BDK, grup cyrkowych z kraju i zagranicy oraz koncert gwiazdy wieczoru Jacka Stachursky'ego.

udział Grupy Cyrkowej "Bedekus" w Międzynarodowym Festiwalu Cyrkowym w Berlinie oraz w Kijowie, projekt taneczno -teatralny-Grupy "Qlu" w Berlinie. Co roku BDK organizuje Międzynarodowe Brodnickie Lata Artystyczne z udziałem także dzieci i młodzieży z Niemiec, Rosji, Litwy i Ukrainy. W salach BDK często goszczą wystawy artystów plastyków, fotografików a także amatorów oraz dzieci i młodzieży z sekcji plastycznych. Placówka organizuje również warsztaty i seminaria o tematyce związanej z kulturą adresowane do nauczycieli i animatorów kultury.

Corocznie w sezonie letnim w ramach cyklu imprez "Lato na Pojezierzu Brodnickim" w soboty, niedziele na scenie rozstawionej na Dużym Rynku lub w parku za BDK możemy obejrzeć występy zespołów, często zagranicznych. Sezon wakacyjny kończą tradycyjnie "Impresje Orkiestr Dętych" na których od lat spotykają się orkiestry z różnych miejscowości. Gospodarzem jest nasza Miejska Orkiestra Dęta. W gościnnych murach Brodnickiego Domu Kultury swoje festiwale integracyjne i warsztaty artystyczne organizują m. in: osoby niepełnosprawne, przedszkola, szkoły, organizacje społeczne.

Bardzo ważną formą działalności Brodnickiego Domu Kultury jest prowadzenie sekcji artystycznych. Nasza propozycja cieszy się dużym zainteresowaniem dzieci, młodzieży i dorosłych. Łącznie w naszych zajęciach uczestniczy przeszło 500 osób, które mogą rozwijać swoje pasje i wartościowo spędzić wolny czas.

Grupa Cyrkowa "Bedekus" - Ewa Dembek; Teatr CBR' 60, Teatrzyk dziecięcy "Michałek", sekcja recytatorska "Sztuka mowy"- Aneta Giemza-Bartnicka; Studio Piosenki, sekcja keyboardów, opieka nad zespołami muzycznymi-Zbigniew Stasiak; Mażoretki, szkółka tańca nowoczesnego, Zespół "Uniq"-Karina Rybszleger; Sekcja plastyczna- Magdalena Dobrosielska-Jankowska (urlop wychowawczy), Anna Rożeńska ; Zespół "Qlu", szkółka tańca współczesnego-Marzena Kobryń; sekcja szachowa-Andrzej Sędłak; "Qiqung"-gimnastyka dla dorosłych-Krystyna Szczepańska. W murach Brodnickiego Domu Kultury działają również: Miejska Orkiestra Dęta, Miejski Chór "Canto Grazioso", Stowarzyszenie "Kiwanis", filateliści i kolekcjonerzy, harcerze, Klub Seniora "Brodniczanka", "Siewcy Fermentu".